Bas Jan Ader - toch nog beroemd

Hoe word je beroemd als kunstenaar? Het is niet alleen een kwestie van talent; goede contacten willen ook helpen en vooral publiciteit. Dat is te zien bij Bas Jan Ader, waar afgelopen week Museum Boymans het proces over de filmrechten verloren heeft en het Stedelijk Museum de gelukkige winnaar is. 

Bas Jan Ader performance: I'm too sad to tell you (copyright Mary Sue Ader-Andersen)

Bas Jan Ader heeft als kunstenaar eigenlijk alles tegen om beroemd te worden. Zijn oeuvre is klein, hij is niet langer dan 6 jaar als kunstenaar echt actief geweest, reisde veel, heeft weinig geëxposeerd en zat in Los Angeles in de marge van de kunstscène. Zijn oeuvre bestaat uit een aantal (heel) korte 16mm filmpjes en en zo'n 10 foto series over zijn optreden als performance kunstenaar. Het zijn grappige opnames over hoe hij van een dak valt, met zijn fiets in de gracht rijdt, op een klinkerweg in de duinen van West-Kapelle omvalt of een bos bloemen omarmt. De foto's zijn niet gelikt, vaak zwart-wit en ze komen eigenlijk niet boven het niveau van een amateurkiekje uit. 

Wie was Bas Jan Ader, die 40 jaar na zijn dood een revival beleeft en op dit moment geldt als een van de meest belangrijke performance kunstenaars? BJA werd geboren in Winschoten (1942), zoon van een dominee en hij vertrok zonder een opleiding afgemaakt te hebben in de jaren '60 naar de VS waar hij zich onderdompelde in de conceptuele kunstscène aan de ooskust. Bij het uitvoeren van zijn laatste performance 'In search of the Miraculous' met een solo zeiltocht over de Atlantische oceaan is hij verongelukt. Zijn zeilboot is terug gevonden bij de kust van Ierland en van hemzelf ontbreekt ieder spoor. 

In Search of the Miraculous (copyright Mary Sue Ader-Andersen)

One night in Los Angeles (1973) (copyright Mary Sue Ader-Andersen)

In Search of the Miraculous was bedoeld als 'drieluik', hierboven is het eerste deel van zijn performance gedocumenteerd: een serie van 18 foto's van zijn wandeling door de outskirts van Los Angeles in de richting van de zee, zijn vrouw Mary Sue heeft hem van achteren gefotografeerd (1973). 

Bas Jan Ader had als performance kunstenaar een aantal thema's: falling, waar hieronder twee stills van te zien zijn over hoe hij in de gracht fietst en weeping, waarvan hij meerdere filmpjes en foto's maakt (waaronder het bovenstaande 'I'm too sad to tell you). 

 

Bas Jan Ader gaat de gracht in (stills, copyright Mary Sue Ader-Andersen)

Na zijn dood in 1975 verdwijnt Bas Jan Ader in de vergetelheid en 40 jaar later beleeft hij een opmerkelijke revival. On het zijn mysterieuze dood die tot de verbeelding spreekt? Het romantische verhaal dat hij als kunstenaar gestorven is voor de kunst wordt door meerdere schrijvers herhaald, maar ook de bemoeienissen van zijn biograaf Paul Andriesse en zijn weduwe Mary Sue zijn van belang. Wat echter in de framing van Bas Jan Ader bepalend is, is dat zijn werk in de loop van de tijd werd gelinkt aan belangrijke kunstenaars zoals Bruce Nauman, Soll Lewit en fotografen als Dan Graham en Edward Ruscha. Ook het retrospectief in het Stedelijk Museum in Amsterdam (1988) heeft zeker meegeholpen, daarna ging de publiciteit crescendo en vanaf 1990 werd in elke tentoonstellingscatalogus de kwaliteit van BJA in steeds lyrischer bewoordingen beschreven. 

 

Still van de performance van BJA in West-Kapelle (Zeeland) (copyright Mary Sue Ader-Andersen)

Bas Jan Ader was een van de vele performance kunstenaars uit de jaren '60/'70 en in de filmpjes is te zien dat hij grappig is, soms sentimenteel, maar het werk is niet uitzonderlijk. Hij had potentieel en had zich misschien net als zijn vriend Ger van Elk verder ontwikkeld als kunstenaar maar is te vroeg gestorven. 

Bas Jan Ader is een mooi voorbeeld van framing. Hoe je als kunstenaar tegen wil en dank opgenomen kan worden in de canon van de kunst. In de Duitse catalogus uit 2000 wordt BJA met alles en iedereen die belangrijk is in de avant-garde in verband gebracht en daarna is het een kwestie van tijd. Alle musea hebben er belang bij om de mythe te bevestigen, tenslotte is het werk van gevierde kunstenaars meer waard. Dit was ook de kritische kanttekening van Museum Boymans tijdens het proces over de filmrechten: het verwijt dat de weduwe van Bas Jan Ader er nu met waarvermeerdering van door dreigde te gaan, terwijl Boymans vond dat door hun toedoen zijn werk meer waard geworden was. 

Meer weten over BJA? 

Over Bas Jan Ader is in 2006 een interessante documentaire gemaakt door René Daalder (VPRO) en die is uitgebracht op DVD maar ook te vinden op Youtube. Voor wie meer wil lezen over BJA: de laatste biografie is van de hand van Maria van Wijk 'The last biography' (2015), daarvoor heeft Alexander Dumbradze 'Death is elsewhere' (2013) uitgebracht. Verder geven catalogi van de tentoonstellingen uit het SMA (1988), Boymans 'Please don't leave me' (2006) en de Duitse catalogus die is samengesteld door C. Muller, 'Bas Jan Ader, Filme, Projectionen, Videos und Zeichnungen 1967 - 1975' (2000).  

 

Voor alle afbeeldingen in deze blog berust het copyright bij Mary Sue Ader-Andersen. 

 

aaap-logo

Triple A Projects
Emmastraat 1 E
2595 EG Den Haag

(geen bezoekadres)

 

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

+31 6 3719 5684 (10.00 - 17.00)

KvK Den Haag: 61526568

kunst op afspraak

Bent u geïnteresseerd in een van de werken van onze kunstenaars? Wij adviseren u graag bij het kopen van een van de werken uit onze collectie. Uiteraard begrijpen wij dat u een werk soms niet alleen op basis van een foto wilt kopen, daarom stellen wij u op afspraak graag in de gelegenheid een werk persoonlijk te bezichtigen. Neem contact op met Triple A Projects en een van de partners zal graag uw vragen beantwoorden en u verder helpen met de aanschaf van een schitterend kunstwerk.   

projecten voor de kunst

Triple A Projects zet zich actief in voor haar kunstenaars om de werken op passende wijze onder de aandacht van kunstliefhebbers te brengen. Wij zullen regelmatig exposities organiseren waarbij een selectie van onze collectie getoond zal worden, deze evenementen worden tijdig aangekondigd. Mocht u vragen hebben over onze projecten, ideeën willen aandragen of kunt u helpen bij onze inspanningen dan horen wij dat natuurlijk graag. Wij zijn telefonisch of per mail bereikbaar voor uw suggesties en kijken uit naar uw reacties.   

Meld u aan voor onze nieuwsbrief

allaboutartprojects.nl maakt gebruik van cookies voor functionele en analytische doeleinden. Door het plaatsen van cookies kunnen we jou als gebruiker een optimale ervaring bieden én leren hoe we onze informatie beter aan kunnen laten sluiten op je behoeften. Lees onze privacy verklaring voor meer informatie.
Ok